Không còn xa lạ với việc chinh phục bầu trời, lần này Tom Cruise quyết định chinh phục những tầng sâu thẳm dưới làn nước. Trong Nhiệm vụ: Bất khả thi – Nghiệp báo cuối cùng (Mission: Impossible – Final Reckoning), tài tử 62 tuổi một lần nữa thách thức giới hạn bản thân bằng việc liều mạng thực hiện cảnh quay lặn trong bể nước khổng lồ, nơi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến thiếu oxy, chấn thương, hay thậm chí đe dọa tính mạng.
Với Tom Cruise, nguy hiểm không phải là trở ngại, mà là điều kiện cần để tạo nên những khoảnh khắc hành động đỉnh cao, xứng tầm điện ảnh.
Diễn viên muốn trèo lên máy bay, đạo diễn muốn quay tàu ngầm
Trong Nghiệp báo cuối cùng, một trong những nhiệm vụ sinh tử của Ethan Hunt là lặn xuống xác tàu ngầm Sevastopol – nơi cất giấu nửa còn lại của chiếc chìa khóa có thể kiểm soát The Entity, trí tuệ nhân tạo tối thượng mà anh buộc phải đối đầu.
Con tàu từng bị The Entity đánh chìm trong phần phim trước (Dead Reckoning), và giờ đây, để ngăn thế giới rơi vào hỗn loạn, Ethan phải lao mình xuống vùng biển Bering lạnh giá – nơi áp suất khắc nghiệt có thể giết chết bất kỳ ai – nhằm tiếp cận phần lõi tàu và giành lấy thiết bị trước khi nó rơi vào tay kẻ thù.
Tom Cruise xem đạo diễn Christopher McQuarrie như một “người anh em sáng tạo” lý tưởng – cộng sự cùng chí hướng, luôn đồng hành trong hành trình biến những điều tưởng chừng không thể thành hiện thực. Cả hai cùng chia sẻ niềm đam mê cháy bỏng với điện ảnh, tạo nên bộ đôi ăn ý không ngừng đẩy xa giới hạn của thể loại hành động.
Trong lần tái xuất với Nghiệp báo: Phần 1, khán giả đã phần nào cảm nhận được sức mạnh ghê gớm của The Entity – một bước đi chiến lược từ McQuarrie và Cruise nhằm thiết lập nền tảng cho hệ thống quy tắc và năng lực của thực thể trí tuệ nhân tạo này.
“Ở phần phim trước, Tom muốn nhảy mô tô xuống vực, còn tôi thì muốn cho nổ một đoàn tàu. Vậy là chúng tôi làm cả hai” – McQuarrie kể. “Lần này, Tom muốn đi bộ trên cánh máy bay, còn tôi muốn quay một cảnh trong tàu ngầm. Và thế là… chúng tôi lại làm”.
McQuarrie từ lâu đã say mê phim về tàu ngầm – từ Ice Station Zebra thời thơ ấu đến Das Boot hay Crimson Tide. Ông bị cuốn hút bởi thế giới khép kín, ngôn ngữ đặc trưng và áp lực căng thẳng tột độ mà bối cảnh này mang lại. Tom Cruise cũng không xa lạ với đam mê đó – anh từng bị mê hoặc bởi những cuộc lặn mạo hiểm của Jacques Cousteau.
Với McQuarrie, tàu ngầm chính là biểu tượng hoàn hảo cho tinh thần Mission: Impossible: “Bản chất của loạt phim này là áp lực. Và tàu ngầm chính là hiện thân vật lý của một môi trường áp lực cao. Nó sinh ra để dành cho chúng tôi”.
Hiện thực hóa nhiệm vụ bất khả thi
Phân đoạn Ethan Hunt lặn xuống xác tàu Sevastopol là một trong những cảnh quay có quy mô khổng lồ nhất của Mission: Impossible – ngay cả theo tiêu chuẩn vốn đã ngoạn mục của loạt phim này.
Được lên kế hoạch từ nhiều năm trước, cảnh quay đòi hỏi hàng loạt đột phá công nghệ cùng sự phối hợp tuyệt đối giữa các bộ phận: từ thiết kế phục trang, ánh sáng, kỹ xảo, đạo cụ, thiết kế sản xuất cho đến đội ngũ quay phim dưới nước. Tất cả chỉ để giải một câu hỏi tưởng chừng bất khả: Làm sao quay trọn vẹn cảnh này bằng máy quay thực, thay vì kỹ xảo giả lập?
McQuarrie đã nảy ra một ý tưởng táo bạo: đặt xác tàu Sevastopol trên một sườn dốc nghiêng, tạo nên bối cảnh vừa có khoang ngập nước, vừa có khoang khô. Khi con tàu bắt đầu trượt dốc xuống vực sâu, Ethan mắc kẹt bên trong, xoay vòng theo thân tàu giữa hàng loạt mảnh vỡ và thiết bị văng loạn xạ – như bị cuốn vào một chiếc máy giặt khổng lồ dưới đáy biển.
Để hiện thực hóa cảnh quay này, ê-kíp đã thực hiện một trong những kỳ công kỹ thuật ấn tượng nhất lịch sử điện ảnh. Ban đầu, họ tìm khắp thế giới một bể nước đủ lớn, với các yêu cầu nghiêm ngặt về độ sâu, độ trong, hệ thống lọc – tất cả được Tom Cruise đích thân liệt kê.
“Chúng tôi đã tìm khắp nơi” – Cruise kể. “Cuối cùng nhận ra, chỉ còn cách… tự xây lấy”.
Việc xây dựng bắt đầu từ tháng 3 đến tháng 6-2023, tạo nên một trong những bể lặn sâu lớn nhất châu Âu: sâu gần 10 mét, đường kính 33 mét, chứa 9 triệu lít nước ở nhiệt độ ổn định 30°C. Toàn bộ nước được lọc kỹ để loại bỏ bất kỳ hạt nhỏ nào có thể làm mờ hình ảnh. Riêng việc đổ đầy bể đã mất tới 15 ngày.
Bên trong, đoàn làm phim dựng phần thân tàu dài 20 mét. Để mô phỏng chuyển động xoay tròn dữ dội khi tàu lật, họ thiết kế một hệ thống gimbal cỡ lớn – với quy mô và công suất chưa từng có trước đó trong điện ảnh.
Từ lúc lên ý tưởng đến khi hoàn thiện, quá trình xây dựng set quay kéo dài suốt 2 năm rưỡi – tạo nên hệ thống quay dưới nước tiên tiến bậc nhất từng được sử dụng trong điện ảnh.
Không chỉ là một bể nước khổng lồ, đây là một tổ hợp kỹ thuật phức tạp đủ sức chứa tới 4 trường quay mô phỏng nội thất tàu ngầm, bao gồm cả phòng ngư lôi nặng tới 47 tấn.
Để tái hiện các chuyển động hỗn loạn dưới nước, ê-kíp đã chế tạo riêng một hệ thống gimbal cao hơn 15 mét, được cân bằng bởi hai trụ đối trọng cao 26 mét – mỗi trụ nặng 120 tấn. Cấu trúc chính của hệ thống này nặng 50 tấn, lắp ráp từ hơn 1.000 tấn thép – một công trình kỹ thuật khổng lồ chưa từng có trong ngành làm phim.
Khi vận hành, hệ thống gimbal có thể điều khiển tổng khối lượng hơn 500 tấn với độ chính xác đến từng milimét.
Thành quả này không chỉ phục vụ cho một phân cảnh duy nhất, mà còn đánh dấu một cột mốc mới trong lịch sử phim hành động – nơi kỹ thuật quay thật đạt tới một chuẩn mực hoàn toàn khác.
Trong quá trình chuẩn bị cho cảnh quay dưới nước, toàn bộ các bộ phận sản xuất đều phải chạy đua với thời gian để hoàn thiện từng chi tiết, đảm bảo tuyệt đối cả về kỹ thuật lẫn an toàn trong một môi trường khắc nghiệt. Trang phục và đạo cụ liên tục được điều chỉnh để thích ứng với điều kiện quay cực đoan.
“Tom phải leo trèo như một vận động viên leo núi – chỉ khác là toàn bộ diễn ra hoàn toàn dưới nước, trong môi trường cực kỳ nguy hiểm” – trưởng bộ phận đạo cụ Barry Gibbs chia sẻ.
Chiếc mặt nạ thở trong suốt – một trong những thiết bị quan trọng nhất của cảnh quay – đã mất tới 11 tháng để thiết kế và chế tạo. Nó vừa phải chịu được áp suất lớn dưới nước, vừa phải đảm bảo độ trong suốt tuyệt đối để máy quay có thể bắt trọn biểu cảm của Cruise.
Nhưng thách thức lớn nhất lại đến từ chính thiết bị này. “Tom không có ống thở bên trong mặt nạ, vì điều đó sẽ che mất khuôn mặt anh ấy trên phim” – điều phối viên dưới nước Neil Andrea tiết lộ. “Vì vậy, mỗi hơi thở của anh đều là một nỗ lực thể lực lớn. Anh ấy phải vận động gấp đôi người bình thường, nhưng chỉ nhận được khoảng 65% lượng oxy”.
Dù vậy, Cruise vẫn thực hiện những cú lặn kéo dài tới 75 phút – một kỳ tích hiếm thấy, ngay cả với các thợ lặn chuyên nghiệp.
Ngôn ngữ chỉ đạo mới trên phim trường
Vượt qua giới hạn luôn là phương châm sống còn của Mission: Impossible – và chuỗi cảnh quay trên tàu ngầm Sevastopol cũng không phải ngoại lệ.
Sau nhiều lần hợp tác, Tom Cruise và Christopher McQuarrie đã cùng nhau thực hiện không ít cảnh quay dưới nước. Tuy nhiên, vì nhiều lý do kỹ thuật và hạn chế thực tế, cả hai vẫn chưa bao giờ hoàn toàn hài lòng với kết quả.
Qua quá trình thử nghiệm, họ nhận ra vấn đề lớn nhất nằm ở chính cách vận hành: đạo diễn đứng ngoài nước, còn diễn viên và máy quay thì ở dưới. Mỗi khi cần điều chỉnh, tất cả lại phải trồi lên mặt nước, trao đổi, rồi lặn xuống lại – tiêu tốn rất nhiều thời gian và làm gián đoạn mạch sáng tạo.
McQuarrie hiểu ra: “Muốn kể được câu chuyện đúng cách, tôi phải xuống nước”.
Vấn đề là, khi tiền kỳ cho Nghiệp Báo Cuối Cùng bắt đầu, kinh nghiệm lặn của McQuarrie chỉ gói gọn trong… vài tiếng đi nghỉ ở Bora Bora. Nếu thật sự muốn chỉ đạo dưới nước, ông phải bắt đầu lại từ đầu.
“Tôi cần được cấp chứng chỉ để có thể làm việc dưới nước trong thời gian dài” – ông kể. “Tôi đã phải học nghiêm túc, như một thành viên trong đội lặn chuyên nghiệp”.
Và nỗ lực đã được đền đáp
“Đến cuối ngày quay thứ hai dưới nước, chúng tôi đã vượt tiến độ một tuần” – McQuarrie chia sẻ. “Chúng tôi quay được 22 cảnh mỗi ngày, thay vì chỉ 6 như dự kiến. Bởi vì Tom dưới nước, và tôi cũng dưới nước. Đó chính là cách chúng tôi phá vỡ giới hạn. Quay nhiều hơn, sử dụng nhiều hơn những gì quay được, nhanh hơn và hiệu quả hơn rất nhiều”.
Việc McQuarrie trực tiếp xuống nước đã thực sự thay đổi cuộc chơi. “Tay máy Simon Christidis từng nói với tôi rằng, trong suốt 30 năm làm nghề, chưa từng có đạo diễn nào xuống nước cùng đoàn quay” – McQuarrie chia sẻ. Không chỉ dừng lại ở đó, ông và Tom Cruise còn phát triển một hệ thống ký hiệu đặc biệt để giao tiếp nhanh chóng dưới nước, giúp tăng hiệu quả công việc và phá bỏ mọi rào cản trong quá trình quay.
Ngôn ngữ ký hiệu ấy lớn dần theo từng ngày quay. Mỗi sáng, trước khi lặn, Tom và McQuarrie lại cùng nghĩ ra những ký hiệu tay mới trong các buổi họp nhanh.
Với những thông tin kỹ thuật phức tạp hơn, họ sử dụng bảng viết không thấm nước, một loại đồ chơi trẻ em với bút sáp và thanh trượt để xóa. “Chúng tôi viết lên đó, nhưng nếu phải viết điều gì hai lần, thì sẽ biến nó thành ký hiệu tay. Không có gì được viết đến lần thứ ba” – McQuarrie kể.
Để thực hiện cảnh quay dưới nước, ê-kíp không chỉ dùng đồ chơi trẻ em mà còn phát minh công nghệ mới. Ban đầu, McQuarrie phải bơi tới bơi lui để quan sát cảnh quay qua màn hình, khiến ông nhanh chóng cạn oxy.
Sau đó, họ phát triển một hệ thống camera siêu nhỏ gắn trên màn hình, cho phép McQuarrie điều khiển máy quay bằng cử chỉ – như đang “chỉ huy dàn nhạc” dưới nước. Trải nghiệm này giúp ông thực sự kết nối thể chất với quá trình đạo diễn, thay vì chỉ truyền đạt bằng lời nói.
Sau cảnh quay tàu ngầm cuối cùng, McQuarrie còn đùa rằng ông ghen tị với quay phim, người được tiếp tục ở lại dưới nước quay thêm cảnh – bởi không phải đạo diễn nào cũng sẵn sàng lặn cùng diễn viên như vậy.
Với Cruise, quay chuỗi cảnh Sevastopol là một hành trình kiệt sức về thể chất, điều mà anh chỉ có thể hiểu được khi thực sự bước vào bể.
Ai từng lặn giải trí đều biết chỉ 20 phút ở độ sâu nông cũng đủ khiến cơ thể kiệt quệ. Thế nhưng, để ghi hình những cảnh quay phức tạp trong The Final Reckoning, Tom Cruise phải lặn sâu với thời gian kéo dài đến 75 phút mỗi lần, đeo mặt nạ giới hạn lượng oxy.
Thiếu oxy luôn là mối đe dọa thường trực trong các cảnh quay dưới nước, nhất là khi hành động đòi hỏi thể lực lớn. Dù được cấp khí liên tục, mặt nạ của Cruise vẫn tích tụ CO₂, làm tăng nguy cơ ngất xỉu. Nhờ từng trải qua huấn luyện trong buồng tăng áp, anh nhận biết rõ các dấu hiệu thiếu oxy và chủ động xả CO₂ giữa các cảnh quay. Với Cruise, mục tiêu tối thượng luôn là đảm bảo đạo diễn có đủ tư liệu chất lượng để dựng phim – một triết lý kiên định xuyên suốt sự nghiệp.
Không phải mọi tác động thể chất đều tiêu cực. Với Christopher McQuarrie, việc chỉ đạo dưới nước mang đến một trải nghiệm tinh thần sâu sắc. Từng bị mất thính lực nghiêm trọng, ông lo rằng sẽ hoàn toàn điếc khi bước xuống biển. Thế nhưng, trái lại, dưới nước ông nghe thấy và cảm nhận được nhiều hơn. Âm thanh truyền qua nước giúp ông tái kết nối với thế giới âm nhạc và lời nói, thứ mà ông tưởng đã mất đi suốt nhiều thập kỷ.
Điều tưởng chừng là bất tiện ấy đã trở thành phép màu: McQuarrie nhận ra mình phù hợp với việc đạo diễn dưới nước hơn cả trên cạn – nơi ông tìm lại được chính mình.
Nhiệm vụ: Bất khả thi – Nghiệp báo cuối cùng khởi chiếu từ ngày 30-5-2025 trên toàn quốc.
Nguồn: CJ CGV Việt Nam
